Joël Bons werd geboren in Amsterdam en studeerde aan het Sweelinck Conservatorium gitaar en compositie (bij Robert Heppener). Hij bezocht de zomercursussen van Franco Donatoni in Siena en de Darmstädter Ferienkurse für Neue Musik. In 1982 zette hij zijn compositiestudie voort bij Brian Ferneyhough in Freiburg. Bons schreef kamermuziek en werken voor ensemble zoals Attacca, Variations, Sextet, Tour, Bref, Draught, First Edition, Feeststuk, Flard, Tour à Tour en Nomaden. Zijn muziek werd uitgevoerd door het Nieuw Ensemble, het Atlas Ensemble, het Asko en Schönberg Ensemble, het Nederlands Blazers Ensemble, Irvine Arditti, Capricorn, het Ex-Novo Ensemble, het Radio Kamerorkest, Score Collective, het Rotterdams Philharmonisch Orkest, het Vancouver InterCultural Orchestra en het Guangxi Symphony Orchestra.

Joël Bons was mede-oprichter en artistiek leider van het Nieuw Ensemble. Hij initieerde thematische festivals als Complexity? (1990), Regels en Spel (1995), Improvisaties (1996), het multiculturele Tokkelfestival (1998) en Het Verfijnde Oor (2002). In het midden van de jaren 1980 stond Bons aan de wieg van de serie Proms in Paradiso en voor het Holland Festival stelde hij de serie Nieuwe Italianen samen. Ook was hij de motor achter het Jaar van de Ensembles en adviseerde hij Gaudeamus, ISCM, Donemus, Rotterdam Arts Council en het Concertgebouw Amsterdam. Bons produceerde alle cd-opnames van het Nieuw Ensemble en een solo-cd van de violist Irvine Arditti. Samen met cineast Frank Scheffer schreef hij het script voor een televisiedocumentaire over Boulez’ Eclat.

In 1988 reisde hij door China, waar hij kennismaakte met een generatie jonge componisten die later via het Nieuw Ensemble in het westen furore maakte. In 1998 werden Joël Bons en het Nieuw Ensemble onderscheiden met de Prins Bernhard Fonds Muziekprijs voor hun ‘uitgesproken avontuurlijke en speelse programmering’.

In 2002 maakte Bons studiereizen naar het Midden-Oosten en Centraal Azië; in datzelfde jaar richtte hij het Atlas Ensemble op – een uniek kamerorkest dat musici uit China, Centraal Azië, het Nabije Oosten en Europa verenigt – waarvoor hij de Amsterdamprijs voor de Kunsten 2005 ontving. In datzelfde jaar werd hij lector aan het Conservatorium van Amsterdam. Op uitnodiging van het Festival d’Automne à Pariswas Joël Bons programmeur van het muziekprogramma ‘Scène artistique du Moyen-Orient’, waarvoor hij in de lente van 2007 het Midden-Oosten bezocht. In 2009 initieerde hij de Atlas Academy/Atlas Lab, een zomercursus voor interculturele muziek. Het Atlas Ensemble produceerde demonstratievideo's van instrumenten uit het Midden Oosten en Azië > en documentaries over de Atlas Academy: Imagine Utopia en Why Atlas? >  

In 2010 bracht het Atlas Ensemble Bons' Cadenzas in premiere. In 2011 verleende het Vancouver Inter-Cultural Orchestra hem de opdracht tot het schrijven van Green Dragon, dat werd uitgevoerd in Vancouver, Taiwan, Shanghai en Amsterdam. Op 21.12.12 wijdde het Nieuw Ensemble onder leiding van Ed Spanjaard een programma aan Bons’ werk getitled De Ark van Joël, dat laaiende recensies kreeg (5 sterren in de Volkskrant >, 4 sterren in NRC > en Het Parool >). In Februari 2013 speelde het Atlas Ensemble als ensemble in residence op het Musica Nova Festival in Helsinki diverse composities van Bons. Begin 2014 ging Summer Dance voor klarinet en piano in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam in première; in de herfst van dat jaar volgde op de Cello Biennale Omwentelingen.

In oktober 2016 was het grootschalige Nomaden een hoogtepunt op drie festivals – de Cello Biennale Amsterdam, November Music in Den Bosch en Soundsofmusic in Groningen. Het stuk werd geschreven voor en uitgevoerd door de wereldvermaarde cellist Jean-Guihen Queyras en het Atlas Ensemble en zeer lovend door publiek en pers ontvangen. Nomaden verscheen op cd bij het Zweedse label BIS en werd in 2018 en 2019 hernomen in Arnhem, Antwerpen, Amsterdam, Venetië (Biennale), Utrecht en Rotterdam. Met dit werk won Joël Bons de prestigieuze Grawemeyer Award for Music Composition 2019, ook wel de 'Nobelprijs voor muziek' genoemd. The New York Times.

In maart 2018 zag in Amsterdam een nieuw grootschalig werk met veel succes het licht: Thirty Situations, geschreven voor het Nieuw Ensemble. Recente werken: Spring voor orkest (première ASEAN Music Week in Nanning, China), Mokum voor Score Collective; Blaasbalg voor het Cello Festival Zutphen; 6 Scenes for Reeds in opdacht van Calefax. Joël Bons doceerde compositie aan het Conservatorium van Amsterdam; hij leidt masterclasses en compositieworkshops en geeft lezingen over de hele wereld.

foto: Kadir van Lohuizen